Chia sẻ

Có khi trong giấc mơ thấy những chuyện không bao giờ xảy ra hoặc đi lại trong lúc ngủ hoặc không thể nhớ lại được những gì đã mơ, tại sao vậy?

Thông thường mỗi đêm chúng ta mơ khoảng hơn 2 tiếng. Khoa học hiện nay cũng chưa biết nhiều lắm về cơ chế phát sinh ra giấc mơ và vì sao lại mơ. Sigmund Freud – nhà phân tâm học nổi tiếng người Áo – người đã có ảnh hưởng rất nhiều đến lãnh vực tâm lý học cho rằng: mơ là “cái van an toàn” của những ham muốn vô thức – (nghĩa là trong mỗi con người có những ham muốn vô thức không thực hiện được trong thực tế thì xả ra trong giấc mơ). Chỉ đến sau năm 1953 khi các nhà nghiên cứu phát hiện ra hiện tượng mắt đảo nhanh (Rapid eye movement, REM) trong giấc ngủ của trẻ em thì giấc ngủ và giấc mơ mới bắt đầu được nghiên cứu sâu hơn. Và người ta cũng sớm nhận ra rằng cái trải nghiệm lạ lùng và khó hiểu mà người ta gọi là giấc mơ đó hầu như chỉ diễn ra ở giai đoạn REM (giai đoạn 5 hay giai đoạn cuối của một chu kỳ ngủ). Trong khi phần lớn loài có vú và loài chim có hiện tượng mắt đảo nhanh thì loài bò sát và động vật máu lạnh lại không có. Hiện tượng mắt đảo nhanh trong giấc ngủ bắt đầu từ những tín hiệu xuất phát từ một vùng ở sàn não (gọi là cầu não) rồi lan đến một vùng của não – gọi là đồi thị – và truyền tiếp đến vỏ não – cơ sở của nhận thức, suy nghĩ và xử lý thông tin. Cầu não cũng truyền tín hiệu để đóng những nơ-rôn ở tủy sống, làm liệt tạm thời các cơ của chi. Nếu có cái gì đó can thiệp vào sự tê liệt tạm thời này thì người đang ngủ sẽ bắt đầu biến giấc mơ thành hành động – một hiện tượng nguy hiểm, hiếm xảy ra – gọi là rối loạn hành vi trong giai đoạn mắt đảo nhanh. Ví dụ, một người đang nằm mơ thấy mình đá bóng thì có thể chạy xô cả vào đồ đạc trong nhà hoặc vung tay vào người ngủ bên cạnh khi cố bắt quả bóng trong mơ. Giai đoạn mắt đảo nhanh trong lúc ngủ kích thích những vùng não vẫn được sử dụng để nhận thức, cho nên có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bình thường của não ở tuổi ấu thơ và có thể lí giải được tại sao hiện tượng mắt đảo nhanh trong giấc ngủ ở trẻ em lại dài hơn người lớn. Cũng giống như trong giấc ngủ sâu, giai đoạn mắt đảo nhanh làm tăng sự sản sinh ra protein. Một công trình nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, giai đoạn mắt đảo nhanh có ảnh hưởng đến việc học tập một số kỹ năng trí tuệ: người được dạy một kỹ năng rồi làm cho giấc ngủ luôn có giai đoạn mắt đảo nhanh thì có thể nhớ lại được những gì đã học sau khi ngủ, còn người mất đi hiện tượng đảo nhanh mắt trong lúc ngủ thì không thể nhớ lại được. Một số nhà khoa học cho rằng, giấc mơ là sự cố gắng của vỏ não muốn tìm ra ý nghĩa của những tín hiệu mà vỏ não đã nhận được trong giai đoạn mắt đảo nhanh. Vỏ não là phần não có chức năng lý giải và xử lý các thông tin nhận được từ môi trường trong lúc thức. Vậy có thể cho rằng những tín hiệu xuất phát từ cầu não dù là ngẫu nhiên trong giai đoạn mắt đảo nhanh thì vỏ não cũng phải lý giải những tín hiệu đó và hư cấu một “câu chuyện” từ những hoạt động không ăn nhập gì của não.

Bác sĩ Đào Xuân Dũng

Bình luận
Scroll Up